Balet Kozaki, czyli oszustwo ukarane, skomponowany przez Antoniego Harta miał swoją prapremierę w Teatrze Narodowym w Warszawie 11 listopada 1784 roku. Spektakl został po ponad 200 latach zapomnienia odtworzony przez Balet Cracovia Danza zarówno choreograficznie, jak i muzycznie.
„Próba odtworzenia baletu „Kozaki” nie jest przypadkowa, lecz opiera się na informacjach, jakie przetrwały do naszych czasów oraz na tradycji danej epoki. Punktem wyjścia był zachowany wyciąg fortepianowy, w którym obok tańców znajduje się muzyka mająca dramaturgiczne zacięcie, „popychająca” akcję spektaklu do przodu. Autor choreografii, Daniel Kurtz, doskonały tancerz, występował w baletach Gaspara Angioliniego, twórcy, który prowadził artystyczny dialog z Jean-Georges’em Noverrem. Kurtz popierał niewątpliwie reformy w balecie wprowadzane przez Noverre’a, ale jako tancerz Angioliniego być może uważał, że taniec musi być jeszcze bardziej ekspresyjny, by lepiej przekazać treści. Kiedy na krótki czas w 1766 roku został szefem baletu w Petersburgu, wprowadził do spektakli pantomimę oraz tańce oparte na folklorze rosyjskim. Takie jego podejście idealnie wpisuje się w balet „Kozaki”, gdzie znajdują się tańce oparte na folklorze polskim, fragmenty pantomimiczne oraz tańce nawiązujące do repertuaru francuskiego, ogólnie znanego w tamtych latach. Te trzy elementy stały się dla mnie punktem wyjścia do odtworzenia jego baletu. Jednocześnie starałem się zachować kolejność numerów, choć nie mamy pewności, że układ tańców z wyciągu fortepianowego był układem spektaklu na scenie. Libretto baletu „Kozaki” nie jest nam znane. Wiemy natomiast, że balet ten funkcjonował pod różnymi tytułami, np. „Kozaki i Węgrzy”, czasami z dodanymi innymi tańcami, w zależności od gustu publiczności, co było zresztą częstą praktyką tamtej epoki. Miałem więc pewną swobodę w budowaniu libretta. Zdecydowałem się je oprzeć na pomyśle z machiną, bo był to czas, kiedy zaczęły się one pojawiać. A dokładnie na pewnego rodzaju grze szulerskiej, gdzie oszustwo staje się sposobem na zdobycie bogactwa. Spektakl jest więc ponadczasową opowieścią o marzeniu o bogactwie, które, jak wiemy, towarzyszy ludzkości od zawsze.”
REALIZATORZY
Muzyka: Antoni Hart
Scenariusz i choreografia: Leszek Rembowski
Scenografia i kostiumy: Jan Polewka
Rekonstrukcja partytury: Maciej Prochaska
Rekonstrukcja tańca Menuetto & Cracovienne: Romana Agnel
Konstrukcja maszyny: Jan Burnat, Maciej Moszew
Asystent choreografa: Dariusz Brojek
Asystentka scenografa: Ilenia Emili
Premiera: 14 listopada 2020, Kraków, Teatr Ludowy (streaming)